De tolk van Java live

Een moving cover van de dubbel bekroonde bestseller, de roman De tolk van Java (meer dan 120.000 exemplaren verkocht). Mijn uitgever had hem laten maken voor op Facebook, de online speeltuin die ik na een jaar of tien verlaten heb. Het boek zit in de 16e druk, in midprice paperbackvorm, en verkoopt nog altijd goed ondanks de corona-crisis, gesloten boekhandels, lege podia, literaire cafés en zo meer.

De drie rivieren gebundeld

de drie rivieren alfred birney

Drie rivieren spelen een belangrijke rol in het leven van een Nederlandse gitarist die in schitterende vertellingen in dit heruitgegeven en herziene drieluik stromen. De Lossie in Schotland brengt hem naar voorbije eeuwen, toen de oervader van zijn familie voor bewezen moed tijdens veldslagen een familiewapen en een baronie geschonken kreeg. Zijn Nederlandse familiegeschiedenis in latere tijden krijgt gestalte aan de IJssel bij Deventer, de stad waar zijn overgrootvader vandaan komt. Het derde deel is een roadshow naar de Brantas, de langste rivier van Oost-Java, die de koloniale geschiedenis van Nederland in Indonesië weerspiegelt.

‘Aan het toch al schitterende kralensnoer van de Nederlands-Indische literatuur heeft Birney drie parels toegevoegd.’ – Kester Freriks

‘Pas als ik de drie delen naast elkaar bekijk, valt op welk minimalistisch meesterwerk Birney met deze trilogie afgeleverd heeft. Geen letter staat te veel op papier, de drie Rivieren sluiten perfect op elkaar aan.’ – Indisch 3.0

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Blog

De Littéraire Witte Prijs 2020 voor Alfred Birney’s Niemand bleef

Persbericht:

De Littéraire Witte Prijs, van de Haagse Sociëteit de Witte, zal op 18 maart 2020 worden uitgereikt aan Alfred Birney voor het boek Niemand bleef, Dagboek van Meneer B. 2005-2011, dat verscheen in de eerbiedwaardige reeks Privé-domein van De Arbeiderspers. De tweejaarlijkse prijs, bestaande uit €5000,- en een legpenning, wordt dan voor de 21e maal uitgereikt. De eerste winnaar was Hella Haasse in 1977. Naast hoge literaire kwaliteit is ‘een zekere binding aan Den Haag’ een voorwaarde voor deze prijs.

De jury bestond uit drie leden van de Littéraire Tafel van de Sociëteit de Witte: Albert van der Schaaf (voorzitter), Marry Molenaar en Hildelies Pennington de Jongh – Balk.

Juryrapport (beknopt):

De jury was eensluidend van oordeel dat Niemand bleef de Littéraire Witte Prijs 2020 toekomt vanwege de niets ontziende eerlijkheid en openheid over ervaringen en gevoelens, waarmee hij de lezers toegang geeft tot zijn vruchtbaar schrijverschap, zijn ideeën, zijn familie- en liefdesleven, zijn (erotische) fantasieën, zijn vriendschappen, zijn essayistische beschouwingen over collega-schrijvers, zijn muzikale fascinatie, en vele andere kanten van zijn persoonlijkheid. Het boek is geschreven in een aansprekend, helder en van humor en zelfrelativering doortrokken proza.

Niemand bleef; dagboek van Meneer B.
Niemand bleef; dagboek van Meneer B.

Het dagboek van Meneer B. speelt vrijwel volledig in Den Haag, waar hij woont en werkt. Na een hartaanval fietst hij regelmatig zijn ‘cardio-revalidatie ronde’ over de Kerkhoflaan waar nog de sfeer hangt van Couperus, langs de Scheveningse gevangenis, waar hij de Littéraire Witte Prijswinnares (1989) Helga Ruebsamen tegenkomt, en vervolgens omhoog over de Scheveningse slag naar de boulevard, waar hij in het duin het verminkte gelaat ‘Light of the Moon’ bewondert en hij de spot drijft met de Sprookjesbeelden aan Zee.

Het dagboek van Meneer B. beslaat een periode tussen 2005 en 2011 waarin sprake is van een ontwikkeling in zijn schrijverschap van ghostwriter om den brode en, na herstel van zijn hartaanval, tot voltooiing van een ‘Rivieren trilogie’ waarna hij besluit tot het schrijven van een ‘duizelingwekkend’ boek, dat hij al op zijn twintigste had willen schrijven. Met dit boek, getiteld De tolk van Java, zou hij in 2017 bij het grote publiek doorbreken en zowel de Libris Literatuurprijs als de Henriette Roland Holst-prijs winnen. Zo kan dit dagboek ook worden gezien als een aanloop naar één van de meest belangwekkende Nederlandse romans van dit decennium.

Dit evenement betreft een besloten evenement, aanwezigheid is alleen toegestaan op uitnodiging.

Update: vanwege de corona-crisis zijn uitreiking en evenement tot nader order uitgesteld.

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Blog

Toneelversie van De tolk van Java

Na schitterende vertolkingen van Max Havelaar, Heren van de Thee en De Stille Kracht sluit producent Hummelinck Stuurman haar vierluik over ons koloniale verleden in Nederlands-Indië af met De tolk van Java. Dit verhaal over vaders en zonen, naar de prachtige, autobiografische bestseller van Libris Literatuur Prijs-winnaar Alfred Birney, laat een tot nu toe onderbelicht perspectief zien: de trauma’s die vele gemengde Nederlandse en Indische gezinnen aan hun verleden overhielden. Alan’s gezin en zijn jeugd worden bepaald door een tirannieke vader. Wanneer Alan diens vroegere dagboeken over zijn leven in Indië gaat lezen, wankelen echter zijn sarcasme en haat. Is begrip mogelijk?

De tolk van Java is spannend, ontroerend en bij vlagen humoristisch. De voorstelling geeft inzicht in onze koloniale geschiedenis en het complexe mechanisme van hoe slachtoffers daders kunnen worden. Het ene moment vecht je met elkaar, om vervolgens lijnrecht tegenover elkaar te staan. Wat voor gevolgen heeft dit voor een mens, zijn omgeving en het leven dat nog voor ze ligt?

Na enkele try outs, waarvan de laatste in Den Haag in de Koninklijke Schouwburg op vrijdag de 15e november, ging de toneelwerking van de bestseller De tolk van Java in première op zaterdag de 16e november om 20:15 uur. Voor wie de indrukwekkende voorstelling heeft gemist: er volgt nog een derde in Den Haag, op vrijdag 21 januari 2020. In totaal worden er 50 voorstellingen door het hele land opgevoerd.

Volledige toneelversie van De tolk van Java

Voor de speeldata van 50 voorstellingen op diverse landelijke podia, bezoek de website van Hummelinck Stuurman Theaterbureau.

Recensies toneelversie:

‘Birneys boek is door Ignace Cornelissen uitstekend bewerkt voor theater.’ – Trouw ****

‘De toneelbewerking daarvan levert een indrukwekkende voorstelling op. Kippenvel.’ – Theaterkrant

‘Theaterbewerking De Tolk van Java maakt diepe indruk’ – TheaterParadijs

‘De tolk van Java’ van Theaterbureau Hummelinck Stuurman is gedurfd sober theater, dat op integere wijze de confrontatie met het verleden aangaat.’ – NRC ****

‘Het is aangrijpende materie, door Alfred Birney verwerkt in een pijnlijk boek, niet voor niets een bestseller en bekroond met de Libris Literatuurprijs. Maar de toneelversie stelt teleur. Zonde.’ – de Volkskrant **

‘Als je een roman van 540 bladzijden terugbrengt naar een toneelstuk van twee uur, moet er doorgestreept worden. Dat heeft theatermaker Ignace Cornelissen in de toneelbewerking voortreffelijk gedaan.’ – PZC

‘Met De tolk van Java, waarin Bruijning en Stheins excelleren, sluit producent Hummelinck Stuurman op waardige en gedurfde wijze haar vierluik over het koloniale verleden in Nederlands-Indië af.’ RTVA

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Blog

Fluiten in het donker: De kloof

De vierde editie van Fluiten in het donker is een samenwerkingsverband van de drie omroepen AVROTROS, NTR en VPRO, het NPO-fonds en het Nederlands Letterenfonds. Dit jaar staat de editie van Fluiten in het donker in het teken van monologen van schrijvers rond het thema de kloof. Alfred Birney schreef Hallucinair ritueel, dat wordt uitgezonden als aflevering 6 in een podcastuitzending van 12 minuten vanaf woensdag 19 december. Nacht vrijdag 28 op zaterdag 28 december op Radio 1 van 00:00 – 01:00. Alfred Birney’s hoorspel Fluiten in het donker met aansluitend een interview met de schrijver in VPRO’s Nooit meer slapen.

de kloof vpro birney

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Blog

Uitreiking Henriette Roland-Holst Prijs

In 2017 bekroonde de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde de roman De tolk van Java van Alfred Birney met de Henriette Roland Holst-prijs.

De uitreiking van de  toegekende prijs vond plaats in het Academiegebouw te Leiden tijdens de Laureatenmiddag op 23 september.

Eerder:

De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden heeft in haar laatste bestuursvergadering de Henriëtte Roland Holst-prijs 2017 toegekend aan Alfred Birney voor zijn roman De tolk van Java. Lees alles, inclusief het juryrapport, hierover op de website van de MdNL. De prijs wordt uitgereikt tijdens een Laureatenmiddag op zaterdag 23 september 2017 tussen 14.00 en 17.00 uur in het Academiegebouw te Leiden.

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Blog

De zomer van Alfred Birney

de-zomer-van-alfred-birneyReportage van een mislukte picknick met de jongens van Een Vandaag in De zomer van Alfred Birney. Het was te guur aan het strand om er op een kleedje uit de picknickmand te gaan snoepen. We doken een strandtent in, ze duwden me een gitaar van niks in mijn handen en zo begint een gezellige uitzending. Er ging nog meer mis: ik had op verzoek drie attributen meegenomen: een boek, een liedje op cd en een Chinese vaas, die in de romans Vogels rond een vrouw (1991) en De tolk van Java (2016) voorkomt. De redactie wilde de reportage een historische context geven en maakte de klassieke fout door Indische Nederlanders met Indonesiërs te verwarren. Dat gaf een enorme heisa onder voornamelijk Indo’s op Twitter en Facebook. De interviewer bood zijn excuses aan de klagers aan, maar dat vonden ze niet genoeg. Toen zelfs ik ter verantwoording werd geroepen door een stel wijsneuzen op Facebook heb ik mijn account maar even stil gelegd. En Twitter. Wat een rust, ik begin zowaar weer op een nieuw boek te broeden. In De tolk van Java staat geschreven op pagina 125 over Nederlands-Indië jaren dertig uit monde van de Tolk:

Er waren altijd meer ruzies tussen Indische families onderling dan tussen Indische, Hollandse of Javaanse families […] het was haat en nijd onderling.

Die merkwaardige vader van me at nooit in Indische restaurants of toko’s, niet op Java, niet in Holland en in Spanje evenmin. Hij zat altijd bij de Chinees. Chinese Indo’s zijn anders dan Indo’s. Eigenlijk horen ze helemaal nergens bij. Ook daarover gaat De tolk van Java. Dat dat niet door iedereen begrepen of gezien wordt, dat geeft niet. Wat blijft hangen is: oorlog is een hel.

Gepubliceerd op
Gecategoriseerd als Blog

De tolk van Java in aanbiedingsfolder

de tolk van java in aanbiedingsfolderDe vorige week woonde ik een vergadering bij van mijn uitgever en redacteur met een peloton pr-mensen. Ik was de laatste Nederlandstalige schrijver die arriveerde, op één na waren de anderen al vertrokken. Ik had me goed voorbereid, althans: dat dacht ik. Maar tijdens het etentje achteraf liet mijn uitgever me weten dat ik in het begin te veel uitwijdde. Daarom had hij ingegrepen en me met een enkele vraag op het juiste spoor gezet. Wat dat juiste spoor dan wel niet is in deze moderne tijden? Nou, ik moet snel en helder de inhoud van mijn roman uiteen kunnen zetten. Mijn redacteur zei vergoelijkend dat het ook niet bepaald gemakkelijk is om zo’n gelaagde roman, geschreven in verschillende stijlen, eventjes na te vertellen.

Maar het was een zeer leerzaam onderhoud met die pr-mensen, die immers je boek moeten verkopen. Ik ben nu dan ook aan het oefenen hoe ik binnen één minuut mijn roman kan samenvatten, zonder het dikke boek geweld aan te doen. Eerlijk gezegd is het wel een leuke oefening. Ik begon met vijf minuten en zit nu ergens aan de drie minuten. Zodra ik De tolk van Java in één minuut kan samenvatten, slinger ik het op dit blog. Voor wie nieuwsgierig is naar wat er de bladzijden in de aanbiedingsfolder staat, ga naar deze pagina op de website van Uitgeverij De Geus.

Work in progress (roman)

manuscript tolk van java

Dit is een snapshot met een iPhone 4 van de eerste versie van mijn aanstaande roman, vers uitgeprint op 460 A4’tjes 70 grams papier, lettertype Times New Roman, regelafstand 1,5 – om kort te gaan: 195.974 woorden. Dat is een pak papier goed voor een paperback van 600 – 700 bladzijden. Zo’n dikke pil schreef ik nooit eerder.

Mijn dikste boek tot nu toe was Het verloren lied, een roman van ongeveer 80.000 woorden, goed voor een paperback van 320 bladzijden. Mijn dunste boek is de novelle Rivier de Lossie, in manuscript 21.501 woorden. Afgerond is mijn dunste boek dus 20.000 woorden lang en dit manuscript, dat ik hier op schoot heb, bijna tienmaal dikker met zo’n 200.000 woorden.

In een dun boek moet elke bladzijde goed zijn, je hebt eenvoudig geen tijd om een aantal zwakke bladzijden goed te maken. Met een dik boek heb je meer speling, je kunt jezelf wel wat minder sterk geschreven bladzijden veroorloven. Dat weet elke schrijver. Maar dan moet het wel een boek zijn met een sterk verhaal, anders smijten de lezers het in de hoek. Ik streef ernaar waar mogelijk flink te schrappen.

Ik schrijf mijn boeken meestal in drie versies. Met deze eerste versie op schoot ga ik het proberen te lezen zoals een lezer dat doet, dus zonder potlood erbij. Dat is al een hele kunst: net doen alsof je alles voor het eerst leest. Fouten laat ik staan, ik kijk alleen naar de voortgang van het verhaal. Aantekeningen maak ik niet. De compositie is goed, denk ik. Ik onthoud vanzelf wel waar het boek eventueel inzakt. Dit zijn spannende dagen voor me.

Ik zou niet weten hoelang ik precies aan dit enorme boek heb gewerkt. Er staan herschreven stukken in van twaalf jaar terug, een interview met mijn moeder en informatie uit de memoires van mijn vader gaan zelfs terug tot 1985. Ik ben aan dit manuscript begonnen direct na de publicatie van mijn essay De dubieuzen in 2012. Hier ligt dus het resultaat van twee jaar hard en intensief ’s nachts in afzondering werken. Ik zou die twee jaren niet graag overdoen…

Later meer over de voortgang, en de inhoud, van dit boek, dat waarschijnlijk De tolk van Java gaat heten.