Vrije meningsuiting bestaat niet

alfred birney Vlak voor ik beroepshalve naar Indonesië vertrok vond er een aanslag plaats in Jakarta. Ik ben amper terug of er vindt er een plaats in Amsterdam. De aanslag in Jakarta werd uitgevoerd door kamikazes op een gebouw, in Amsterdam door een desperado op een cineast. Het gebouw in Jakarta, de Australische ambassade, was overigens tweede keus, men had het aanvankelijk voor de tweede maal op het Marriott Hotel begrepen. Cineast Theo van Gogh zal stellig geen tweede keus zijn geweest voor de moordenaar, die van zijn daad een macaber ritueel maakte door het met kogels doorzeefde slachtoffer met een slagersmes de strot af te snijden en met een kleiner mes een epistel met een krijgshaftige tekst op de buik te spietsen. Verderop, aan de rand van het park, maakt de dader na zijn klus – zo schijnt hij erbij te hebben gelopen – nog even een praatje met wie weet een schimmige handlanger. Tenslotte doodt hij de rest van zijn vrije tijd met het schieten op agenten die hem zoeken.

Jakarta. Was het nou lafheid of moed van de daders om zichzelf ook maar in de lucht te laten vliegen? Stomme vraag. Geen van deze eigenschappen is van toepassing op een stel fanatici die de samenleving ontwrichten.

Amsterdam. Was het nou lafheid of moed van de dader om zichzelf niet naar het hiernamaals te zenden? Ook hier is geen van beide eigenschappen van toepassing. De fanaticus heeft nog het geluk met Hollandse politieagenten van doen te hebben gehad. Die zijn nog zo fatsoenlijk om hem niet meteen met kogels te doorzeven. Ze zullen wel moeten, want in Nederland behoudt zelfs de grootste klootzak zijn rechten. Bovendien kun je een grote vis aan de haak slaan, met wiens informatie je een cel kunt ontmantelen of zelfs een netwerk oprollen.

Je zal toch maar een eenvoudig, rechtschapen moslim zijn. Wie gelooft je nog? Of columnist. Waar zal ik vandaag eens over schrijven? Het weer? Lijkt me wel het veiligst. Intussen zitten we met ons allen in een mondiale guerrilla tussen twee uiterst dominante religieuze culturen die al eeuwen met elkaar overhoop liggen. Nederland is verworden van vrijplaats voor andersdenkenden tot een klein podium op het mondiale strijdtoneel. Wie daar nu nog verbaasd over doet is een onnozele ziel. Wij zijn een deel van Europa en komen alleen nog in het nieuws wanneer er iemand voor zijn kop geschoten wordt. Recht op ‘vrije meningsuiting’ is folklore, het bestaat niet, het is een ideaal, hooguit. Anders had Theo van Gogh daar moeilijk zijn stokpaardje van kunnen maken. Wie in de tijd van Pim Fortuyn iets schreef dat zijn aanhangers niet welgevallig was, kon te maken krijgen met serieuze dreigementen. Wie nu iets schrijft wat moslimextremisten niet aanstaat pleegt bijkans zelfmoord.

Bob Dylan schreef in 1965: “And if my thought-dreams could be seen, They’d probably put my head in a guillotine, But it’s alright, Ma, it’s life, and life only.”

Haagsche Courant, vrijdag 5 november 2004