Razzia

alfred birney Het leven. Je komt mensen tegen, je verliest ze weer uit het oog. Niets bijzonders aan. Nou ja, soms, als je de pech hebt van iemand te gaan houden en die persoon komt je op een of andere manier te ontvallen. Dan treur je. Aan dat thema worden hele boekwerken gewijd, dramatiek spreekt mensen aan, althans zo lang het overzichtelijk is. Twee mensen, een derde persoon er bij, het liefst in een historische setting en je krijgt een drama.

Tussen de uitersten van de toevallige passant en de grote liefde zitten vele varianten. Mensen met wie je regelmatig in contact komt maar met wie je geen hechte vriendschapsbanden sluit, kunnen later opeens het huis van je nostalgie komen bewonen. De slager, de schoenmaker, de bakker. Waar zijn ze gebleven?

Bij mij in de buurt stonden een paar Bulgaarse vrouwen te bedienen bij een Turkse bakkerij. Ze kwamen rond de invoering van de euro, spraken nauwelijks Nederlands, Engels of Duits. De oudere had een goede hand van Turkse pizza’s serveren. Perfect mengsel van pizza, sla en sauzen, goed op temperatuur. De jongere, wie weet haar dochter, was goed in het grillen van kippen. Waren ze afwezig dan was het niks met die pizza’s en kippen. De vrouwen maakten deel uit van het straatbeeld, bij mooi weer zaten ze buiten op hun klapstoeltjes.

Verderop was een jaar terug een kapper aan komen waaien. Zoals bij alle goede kappers was zijn haar niet om aan te zien: een oversized matje bewerkt met henna. Als hij geen klanten had, ging hij even buurten bij de Turkse sigarenboer, of hij stond gewoon buiten zijn sigaretje te roken. Hij riep me naar binnen wanneer hij vond dat mijn haar gedaan moest worden. Vond ik wel leuk, uit mezelf ging ik hooguit eenmaal per jaar een kapsalon binnen, bij voorkeur in de lente. Dan ging mijn haarelastiek af en de schaar erin. Maar bij mijn Turkse kapper was ik vaste klant. Hij had veel gevoel voor zijn vak en werkte hard. Vroeg je hem wanneer hij op vakantie ging, dan haalde hij de schouders op en trok de mondhoeken omlaag.

Laatst kwam ik de straat in lopen en voelde direct een merkwaardige leegte. De Turkse sigarenboer vertelde me dat de politie de straat had schoongeveegd. De kapper was opgepakt, met de dames van de bakkerij. Er scheen een nieuwe wet in werking te zijn getreden, iets met stempels die niet langer meer gelden, iets onduidelijks, in elk geval geen wet die een schifting van waardevolle en waardeloze mensen mogelijk maakt. Kwaliteit telt niet bij razzia’s.

Haagsche Courant, vrijdag 4 juni 2004

Deugden

alfred birney In de huidige discussie over normen en waarden hoor je nauwelijks iets over de Kardinale Deugden volgens Plato en Thomas van Aquino. Dagblad Trouw laat braaf allerlei bekende Nederlanders hun zegje doen over de Tien Geboden, want sinds de Koran de mondiale toptien is gaan bestormen moet de Bijbel zijn nummer 1-positie veiligstellen. Nou, laten we dan die Grieken er ook maar even bijhalen, dan hoeven we niet helemaal naar China toe. Voor een gelukkige samenleving koesterden de Grieken vier deugden: 1. prudentia (verstandigheid); 2. fortitudo (moed); 3. temperantia (zelfbeheersing) en 4. iustitia (rechtvaardigheid). Thomas van Aquino, katholiek wijsgeer, voegde daar nog aan toe geloof, hoop en liefde en noemde het nieuwe rijtje in zijn Summa Theologiae de zeven deugden van ethiek. Verstandigheid moet niet worden verward met intelligentie; hier leze men wijsheid. Moed betekent niet als een gek met bommen gaan gooien, maar de lijn der wijsheid volgen. Zelfbeheersing duidt op gematigdheid in ons begeren. Rechtvaardigheid is nodig voor het nemen van beslissingen naar ogenblik en omstandigheden. Een slecht maar slim mens kan naar de eerste drie deugden leven. Maar de vierde deugd maakt iemand pas tot een verstandig, moedig, beheerst en rechtschapen mens. Een goed katholiek heeft daarnaast nog geloof, hoop en liefde nodig. De protestant (Balkenende? Bush?) gaat minder uit van de zeven theologische deugden, veeleer van het kwade in de mens, en neemt daarom de Tien Geboden als leidraad. Zou zo iemand nou deugen?

Haagsche Courant, woensdag 16 oktober 2002

Vrije seks

alfred birney Het feminisme rukt op in het grootste moslimland ter wereld, met als kruidvat Djokjakarta op Centraal Java. Volgens de Indonesian Expat Newsletter is in de culturele hoofdstad van Java de afgelopen drie jaar een onderzoek uitgevoerd onder 1660 studentes in de leeftijd van 17 tot 23 jaar. Slechts 46 van hen zeiden nooit seks te hebben gehad, en drie waren nog nooit tot zoenen gekomen. Liefst 97 procent is geen maagd mee en een kwart van de ondervraagden had seks met meer dan één partner. Het matras ligt overwegend in de huizen van het manvolk, gevolgd door goedkope hotelletjes en de pensions en kosthuizen die studentes uit heel Indonesië herbergen. De grasmat in het park is er voor de dappersten: twee procent. Het is niet meer zo dat hospita’s de huursters als de eigen dochter behandelen, ze laten de meisjes min of meer hun gang gaan. Conservatieve moslims smeken bijkans de drie kilometer dikke gifwolk die boven Zuidoost-Azië hangt (ten gevolge van bosbranden en een enorme toename van het autoverkeer) richting poel der losbandigheid. Pragmatischer moslims willen af van de wet die vrouwen verbiedt te huwen zonder toestemming van de ouders, zodat de studentes legaal de liefde kunnen bedrijven. Er is een koude oorlog aan de gang tussen feministen en fundamentalisten, een seksuele revolutie die men wil gaan stoppen met strikte regels in de pensions en politie-invallen in de nacht. Gaat dat gebeuren, dan lezen we over drie jaar dat vijftig procent van de politieagenten regelmatig vreemd gaat op het Djokjase matras.

Haagsche Courant, woensdag 14 augustus 2002

Strandbeeld

alfred birney Lijn 11 heeft de eer het gekkengetal te dragen, u weet wel: het 11e huis dat wordt geregeerd door Uranus, die elke Waterman een tik van de molen geeft. Voor wie geen gevoel heeft voor astrologie, niet getreurd: ooit kreeg lijn 11 langs de ‘Woeste Hoogte’ regelmatig een tik van straatstenen die hangjongeren wierpen. Die Scheveningse wijk is nu met de grond gelijk gemaakt, de mensen zijn verdreven. Hier en daar weigeren mensen te vertrekken. Gelijk hebben ze, die asociale woningcorporatie had de boel heus wel kunnen opknappen. Maar ja, men wil zakenmannetje spelen sinds de overheid geen miljarden meer in die schimmige corporaties pompt. Enfin, het strand krijgen ze er niet weg, tenzij het B-kabinet besluit een snelweg langs de vloedlijn aan te leggen, platforms voor woningen boven zee, een vliegveld aan de kim en zo meer. Eer het zo ver is en de asteroïde 2002 NT7 kosmische stenen over de zeevilla’s strooit, stappen we nog lekker de gekkentram uit (wordt thans bestenigd langs de Schilderswijk door kids die daar rondhangen) en dansen we de zebra over naar een kleurrijk stuk strand. De tijden zijn voorbij dat alleen Hollanders zich in zee waagden. Nu poedelen ook Surinamers, Marokkanen, Turken, Antillianen, Latino’s, Chinezen en wat al niet meer in het lekkere koele water rond. Als dat zich gaat vermengen, wordt Nederland een klein Brazilië. Sex-appeal en topvoetbal. Jammer dat op Turkse vrouwen een embargo rust, om even een groep te noemen. Maar dat gaat wel over. Geen heilig boek die de liefde klein krijgt.

Haagsche Courant, woensdag 31 juli 2002

Een oud liedje

alfred birney Eind jaren zestig. John Rowles. Eendagsvlieg. Hij zong If I only had time, een liedje dat lang in de hitparade bleef hangen. Ik verbleef een jaar in een jongenstehuis aan de Badhuisweg. In het souterrain stonden de televisie en de piano. Cor was de enige die de piano kon bespelen. Hij was vaak in het souterrain te vinden achter de piano, waaraan hij zong, zolang hij niet werd weggepest door jongens die televisie wilden kijken. Hij zong het liedje net zo goed als John Rowles en verzon een sublieme begeleiding voor de melodie. Ik heb het origineel op een cassettebandje staan en een heel enkele keer komt er zo’n dag waarop ik alleen dat nummer wil horen en het tientallen malen afspeel. Het gaat over iemand die niet genoeg tijd meer heeft zijn liefde te beleven. Is de man ziek en moet hij snel sterven? Is hij oud en zijn geliefde veel te jong voor hem? Of is zijn liefde eenvoudig te groot voor het aardse bestaan? Het versje kabbelt mismoedig, de zanger klinkt bedroefd. Het middenstuk is een emotionele klim omhoog, in het refrein galmt de wanhoop de bergen over, waarachter de dromen liggen, onbereikbaar voor wie de tijd op zijn hielen heeft. Zodra dat stuk inzet, zie ik Cor weer achter de barrel in het souterrain zitten en is hij het die ik hoor zingen. Hij heeft weinig tijd, de jongens zullen gauw komen en de pianoklep dichtslaan voor hun televisie. De avondschemer valt naar binnen, ik zing zachtjes mee, zó dat niemand me kan horen. Zo is het, met een walkman op je kop aan de keukentafel, in een ander huis, een andere buurt, een andere tijd.

Haagsche Courant, woensdag 27 februari 2002

Laptop Nederland

alfred birney De fortuynlykste lijsttrekker van het ogenblik heeft bij gebrek aan een partijprogramma zijn denktank een zogenoemd 25-puntenpamflet laten opstellen. Zijn webtank heeft het pamflet op het internet gepleurd, opdat het surfende stemvee wat kan gaan grazen op de weiden van LN. Fabelachtig in het stemmentrekkersproza is punt 9 met ‘het revolutionaire idee elke scholier vanaf 12 jaar een gratis laptop ter beschikking te stellen’. Wát nou? Die krengen hebben niet eens een reset-knop! Bij gebruik van een adapter, noodzakelijk vanwege slome batterijen, moet je bij een vastloper eerst de stekker uit het stopcontact halen, dan de batterij eruit trekken en in een fortuynlyke toekomst de vinger opsteken om de leerkracht te vragen of er even gewacht kan worden met de voortgang van de les aangezien voor de 25e maal deze week een laptop opnieuw gestart moet worden. Gezwegen over het feit dat laptops niet zelden stuk gaan doordat ze vallen, bijvoorbeeld uit de handen van iemand die net een lekker ding voorbij ziet lopen. Gaat me wat worden, want zoals u weet heeft de liefde topprioriteit onder scholieren. En die gaan zich echt niet verlustigen aan de glimmende kneit van ene dictator achter zijn webcam op de Malediven. Enfin, met LN in de oppositiebanken, D’66 met een oprotpremie in de kantine en PvdA, CDA en VVD in het kabinet zouden we straks twee machtsblokken kunnen krijgen: Laptop Nederland en Desktop Nederland. De meeste desktops zijn nog altijd grijs. Paars wordt dus Grijs. Zeg, is er geen partij die gratis UFO’s uit wil delen?

Haagsche Courant, maandag 4 februari 2002