Leven in MP3-formaat

alfred birney Ik heb nog een grammofoonplaat van een obscuur platenlabeltje met antieke opnamen van Pablo Casals. Helaas niet de Bachsuites voor cello, die hem wereldberoemd maakten, of die hij wereldberoemd maakte, maar stuff van Tartini, Schumann, Boccherini and all that. De opnamen dateren uit een periode waarin men nog niet over microfoons beschikte en druk in de weer was met een fonograaf, een toestel dat met een membraan en een naald trillingen op een draaiende wasrol schreef. De grammofoonplaat opent met een uitvoering van Chopins Nocturne, Opus 9 nr. 2, te mooi om niet heel snel de naald er af te halen. Voor de rest kan de muziek niet tegen het afschuwelijke geluid op en gaat bij mij de naald eraf. Waarom bracht dat obscure platenlabeltje ondanks de beroerde geluidskwaliteit toch die antieke opnamen van Pablo Casals uit? Het was een poging ons te laten horen hoe Pablo Casals destijds live speelde. Toen jaren later de draaitafel in onze huiskamers plaats maakte voor de cd-speler, werden we overspoeld met heruitgaven van muziek uit alle mogelijke genres. Het idee erachter was alleen heel anders. De cd was makkelijker hanteerbaar dan de langspeelplaat en er kon meer muziek op. Mensen zetten hun hele muziekcollectie op cd en gaven hun platen aan de vuilnisman mee. Er kwamen lui die zich specialiseerden in het wegmoffelen van het gekras en getik van grammofoonplaten bij het overzetten op cd. Maar later begonnen mensen terug te verlangen naar dat gezellige gekraak en geknars en er kwamen lui die op bestelling je cd’s van gekraak en geknars konden voorzien. Ik heb een cd van Otis Redding waarop de muziek in haar analoge karakter te horen is, met dat typische omgevingsgeluid dat zo eigen was aan de grammofoonplaat en zo vreemd aan de cd. Zeldzaam. Thans bevinden wij ons in de MP3-revolutie. MP3 is een manier van muziek opslaan vergelijkbaar met de productie van, zeg, het bouillonblokje. Wat voor het menselijk oor nauwelijks waarneembaar is, wordt weggelaten. Muziek wordt van alle karakteristieke ruis en omgevingsgeluiden ontdaan, zodat alleen dat overblijft wat je in principe op een stuk bladmuziek kunt lezen. Met MP3-technologie kun je tienmaal zo veel muziek kwijt op een cd als voorheen. Maar die cd zal moeten wijken voor de geheugenkaarten die je in zeer kleine MP3-spelers of in je mobieltje kunt stoppen. De geluidskwaliteit is vergelijkbaar met Pablo Casals’ cello op een wasrol. Een verkooppraatje luidt dat MP3-spelers ongevoelig zijn voor schokken en dat je er dus lekker mee kunt sporten. Niks van de wijze Zen-gedachte die zegt dat als je zit je moet zitten, dat als je loopt je moet lopen en dat als je naar muziek luistert je naar muziek moet luisteren. Wij willen niet kiezen tussen auto rijden en naar muziek luisteren, wij doen beide en denken dan aan seks. Met zo’n stijl van leven in MP3-formaat is geluk een bouillonblokje. Geen soep.

Haagsche Courant, vrijdag 9 juli 2004