Deugden

In de huidige discussie over normen en waarden hoor je nauwelijks iets over de Kardinale Deugden volgens Plato en Thomas van Aquino. Dagblad Trouw laat braaf allerlei bekende Nederlanders hun zegje doen over de Tien Geboden, want sinds de Koran de mondiale toptien is gaan bestormen moet de Bijbel zijn nummer 1-positie veiligstellen. Nou, laten we dan die Grieken er ook maar even bijhalen, dan hoeven we niet helemaal naar China toe. Voor een gelukkige samenleving koesterden de Grieken vier deugden: 1. prudentia (verstandigheid); 2. fortitudo (moed); 3. temperantia (zelfbeheersing) en 4. iustitia (rechtvaardigheid). Thomas van Aquino, katholiek wijsgeer, voegde daar nog aan toe geloof, hoop en liefde en noemde het nieuwe rijtje in zijn Summa Theologiae de zeven deugden van ethiek. Verstandigheid moet niet worden verward met intelligentie; hier leze men wijsheid. Moed betekent niet als een gek met bommen gaan gooien, maar de lijn der wijsheid volgen. Zelfbeheersing duidt op gematigdheid in ons begeren. Rechtvaardigheid is nodig voor het nemen van beslissingen naar ogenblik en omstandigheden. Een slecht maar slim mens kan naar de eerste drie deugden leven. Maar de vierde deugd maakt iemand pas tot een verstandig, moedig, beheerst en rechtschapen mens. Een goed katholiek heeft daarnaast nog geloof, hoop en liefde nodig. De protestant (Balkenende? Bush?) gaat minder uit van de zeven theologische deugden, veeleer van het kwade in de mens, en neemt daarom de Tien Geboden als leidraad. Zou zo iemand nou deugen?

Haagsche Courant, woensdag 16 oktober 2002