De verstomming

alfred birney 1. Where have all the flowers gone. Protestsong van Pete Seeger. Eens zag ik Marlène Dietrich het lied in het Duits vertolken op de televisie, lang geleden. Ze toverde een traantje in een van haar ooghoeken, zonder dat haar make-up begon te lopen. Knappe aanstellerij.
2. The universal soldier. Tegen zijn zin in, het lijflied van Donovan, geschreven door Buffy St.-Marie. De soldaat als slaaf van dictators en overige machtswellustelingen. Fraaie gitaarbegeleiding van Donovan. Is Bob Dylan helemaal niks bij vergeleken.
3. The eve of destruction. Lied van eendagsvlieg Barry McGuire, een navolger van Bob Dylan met een rauwe stem en veel baardhaar en zo.
4. Blowin’ in the wind. Dylan himself. Als zelfs padvinders je liedjes zingen, hoe groot ben je dan wel niet in je eenvoud? Maar ja, de inhoud van de song wordt gewoonlijk tamelijk onnadenkend opgedreund.
5. It’s good news week. Beetje gekke song van een band die zich Hedgehoppers Anonymous noemde. Een hedgehopper vliegt onder radargolven door, overigens. Cynische tekst: it’s good news week, someone dropped a bomb somewhere… Muzikaal geproduceerd, met mooie ritmische breaks. Beetje oorlog al.
6. Welterusten meneer de President. Tekst van de onlangs overleden Lennaert Nijgh, vertolkt door zijn grote vriend Boudewijn de Groot. Deze protestsong telde mondiaal niet mee, zoals Nederland thans niets, maar dan ook niets voorstelt op het internationale podium. Vandaar de mogelijkheid van zo’n halfzachte stelling: we staan wel politiek achter Amerika maar niet militair. Hoe dat dan zit met die wapentransporten over Nederlandse spoorrails en met die raketten in Turkije, dat moet je iemand van gereformeerde huize maar laten uitleggen.
7. People got to be free. The Rascals. De eerste protestsong waar je op kon dansen, volgens mij. Beetje ongerichte songtekst, dat wel.
8. Give peace a chance. John Lennon. Gemaakt anarchistisch sfeertje rondom dit protestlied. De meligheid nabij, zal ik maar zeggen.
9. The unknown soldier. The Doors. Oog voor de soldaat die wordt geëxecuteerd, terwijl men thuis aan de ontbijttafel het televisienieuws aanhoort. Alsjeblieft, kan het actueler?
10. Machine Gun. Lang uitgesponnen oorlogsscène van Jimi Hendrix met zijn Band of Gypsys. De oorlog is overal, boven je hoofd, naast je, achter je. Hendrix zoemt in op een soldaat die wordt neergeknald, realistischer kan niet. Het genie is beroemd om zijn pratende, scheurende en huilende gitaar. Nu tovert hij zijn witte Fender Stratocaster om in een machinegeweer, waarmee hij aan de vooravond van de jaren zeventig ook nog en passant de protestsong de vernieling in schiet. Ongewild, zeker, maar wat zijn hoogtepunt bereikt moet natuurlijkerwijs naar zijn dieptepunt terug. Zou het protestlied nu nog een serieus internationaal popgenre zijn geweest, dan moest je wel heel erg snel zijn wilde je je lied de hitparade in zingen. De door Bush en Co beoogde oorlog is zo kort van duur, dat je lied geen schijn van kans zou hebben actueel te worden. Misschien draaien ze hier op de radio dáárom wel die oude liedjes uit de jaren zestig, al is het maar voor de vorm. Of uit nostalgie.

Haagsche Courant, vrijdag 21 maart 2003