De juforde

alfred birney Onze kleuters zijn in het nieuws. Wat zeg ik? Een hype zijn ze! Als eentje een ander aan de mouw trekt, noemt men dat agressie. Het recht van de sterkste heerst op het schoolplein! Tjonge, wat een nieuws zeg. Dit hebben wij echt nooit maar dan ook nooit geweten. Jarenlang hebben we moeten wachten op het onlangs gepresenteerde onderzoek naar agressie bij kleuters. Groot is de Faculteit Pedagogiek van de Universiteit van Utrecht! De ene na de andere eye-opener rolt er uit, niet te bevatten allemaal, je zou die onderzoekers bijna voordragen voor de Nobelprijs. Zo weten ze te melden dat in bijna alle onderzochte klassen dominante daders te vinden zijn die al op zeer jonge leeftijd de zwakkere groepsgenoten eruit weten te pikken. En wat dacht u van het volgende verheven inzicht? ‘Kinderen die zich agressief opstellen jegens hun groepsgenoten worden zelf weer belaagd door andere dominante belagers. Ze zijn zowel dader als slachtoffer.’ Nou, wilt u nog meer briljants horen?

Horden journalisten spoeden zich naar juf a, b of c van school x, y of z om haar opdringerig, dominant en agressief de microfoon met die ene brandende vraag onder de neus te duwen: ‘Is het waar, juf?’

‘Ja,’ zegt de juf. ‘Er zit eigenlijk toch best wel een stukje van een kern van waarheid in. Maar ik wil niet dat het recht van de sterkste in mijn klas zegeviert.’

Dat lijkt mij tamelijk voor de hand liggend en ook wel handig, anders heb je geen leven als juf. Want die eeuwige knokpartijtjes op het schoolplein zijn niet van vandaag of gisteren, hè juf? Maar het heeft niet alleen te maken met het ‘bepalen van de pikorde’ hoor, zoals u dat zegt, juf. Er heerst ook nog zoiets als een kutorde onder de meisjes, uiteraard zoveel subtieler dan, zeg, de USA-orde in Irak om de boel maar even in macroperspectief te plaatsen. Ik heb in een grijs verleden ook heel hard moeten rennen om de knuisten van de sterkste jongen uit de klas niet alweer te hoeven voelen. Dat die jongen op zijn beurt voor een ander moest rennen wist ik ook; vandaar dat ik door die treiterkous geen trauma heb opgelopen. Traumatiserend werkten wel de juffen en meesters die ons zeiden wat we allemaal wel en niet mochten doen en dat God alles noteerde wat je deed. Nu is dat nog ingewikkelder geworden, want ook Allah kijkt toe. God waakt over de auto en Allah over de olie, terwijl wij stervelingen elkaar in hun naam afmaken. Onze kleuters zien de pikorde in vele varianten ook al heel vroeg op televisie. Maar wist u dat ze al vanaf hun zesde jaar op jeugdjudo kunnen? Weinig is beter dan dat voor hun ontwikkeling. Ik zou pleiten voor jeugdjudo als verplicht vak op alle basisscholen. Maar het zal vast wel een halve eeuw duren eer de Faculteit Pedagogiek van de Universiteit van Utrecht tot dat inzicht is gekomen met dat legertje laatnegentiende-eeuwse psychologen dat voor de geringste stoeipartij al een traumateam in de startblokken zet. Gesubsidieerd, ook dat nog.

Haagsche Courant, vrijdag 18 februari 2005