Apache

alfred birney Apache, zo heette een hit van The Shadows in de jaren zestig. Instrumentaal nummer, ingeleid met namaak Indiaans getrommel. Verkapt soort filmmuziek uit een tijd waarin je werd doodgegooid met Amerikaanse westerns. Nijverige stadjes met daarbuiten het getooide gevaar immer loerend aan de kim: Apaches die niets anders deden dan postkoetsen overvallen en dus dienden te worden afgeslacht. Ik ergerde me kapot aan die Indianen, met wie ik me vereenzelvigde omdat ik meer op een Indiaan dan op een Ier leek. Waarom waren ze zo stom om achter die postkoetsen aan te galopperen in plaats van ze te omsingelen? Waar kwamen ze eigenlijk vandaan? Dat was de vraag dus. En nooit: waar kwamen de blanken vandaan? Die zaten er gewoon, de camera snorde immers op de schouder van kolonistenzonen.

Ons werd niet op school verteld dat de Apachen sinds mensenheugenis in Noord-Amerika zaten. Beetje rondtrekken op de grasvlaktes, slapen in tenten, jagen op bisons in de bergen, vissen in de rivieren en bij zonsopgang dansen om de goden goed te stemmen. Totdat in de 16e eeuw Fransen en Engelsen kwamen. Die begonnen timide met kleine handelsondernemingen en boerenbedrijfjes. Grond werd listig van de Indianen gekocht, later met geweld afgenomen. De Europeanen importeerden ziekten, waaraan talloze Indianen stierven. Dan de goudkoorts. Miljoenen Europeanen overspoelden Californië en Colorado. In Arizona, het woongebied van de Apachen, werden de beste weidegronden van de Indianen afgenomen. De bizon, waarvan ze leefden, werd uitgeroeid. Resultaat: een genadeloze oorlog tussen het Amerikaanse leger en de Apachen.

De beroemdste Indiaanse aanvoerder was Geronimo, aan wie een eeuw later een apart nummer door The Shadows werd opgedragen. De melodie klinkt weemoediger dan Apache, want ja, het was uiteindelijk deze Geronimo die ten slotte de strijd staakte en zich overgaf aan de blanke autoriteiten met hun, jawel, Indiaanse hulptroepen, want zo zijn ze wel, die Amerikaantjes. Geronimo werd boer en sloot zich zelfs nog aan bij de Dutch Reformed Church. Amen? Nee, na een paar jaren werd hij uit de kerk gezet wegens dobbelen. Aan het einde van zijn leven verkocht hij foto’s van zichzelf en een gedicteerd boek over zijn strijd.

Thans vliegen Apache helikopters voor de grondtroepen uit in Irak, dat is vergeven van het zwarte goud. Of de nazaten van de Apachen trots zijn op dit eerbetoon aan hun zogeheten dappere voorouders zou ik niet weten. Er zullen vast wel Amerikanen meevechten die Indiaans bloed in de aderen hebben. Ooit had ik een Amerikaanse buurman: half Europees, half Sioux. Indiaanse kop achter een blanke façade. We keken samen naar de eerste landing van de Amerikanen op de maan. Hij geloofde er helemaal niets van. Dat was allemaal Hollywood! Studiowerk! Ik weet niet waar hij nu uithangt, maar zou hij bij het zien van de oorlogsbeelden in Irak nu ook roepen dat er niets van waar is? Of heeft ie er een zoon vechten? Wat een ramp was het eigenlijk dat Columbus in 1492 vergat om Amerika heen te varen.

Alfred Birney / Haagsche Courant, vrijdag 4 april 2003