Du Perron en de Indische letterkunde

Najaarsbijeenkomst georganiseerd door het E. du Perron Genootschap.
Met medewerking van Alfred Birney en Bert Paasman.
Zaterdag 24 november 2012 in Museum Meermanno Den Haag.
Tijd: 14:00 – 17:00 uur.
Iedereen welkom!

Du Perron en de Indische letterkunde is het thema van de najaarsbijeenkomst van het E. du Perron Genootschap, die in Den Haag plaatsvindt en wel in de sfeervolle leeszaal van Museum Meermanno: het huis van het boek. Alfred Birney en Bert Paasman zijn de sprekers.

Het museum is geopend vanaf 12.00 uur. Het is de voorlaatste dag van de Internationale Papier Biënnale Rijswijk 2012, waarbij Museaum Meermanno boeken, pectaculaire installaties, films en kunstwerkenen van internationale kunstenaars toont. Op straat aan de gevel is een installatie van Alicia Martin te bewonderen: een gestolde stroom van honderden boeken. Voor wie eerder wil komen: vergeet uw Museumjaarkaart niet… Voor het literaire programma is geen toegangsbewijs nodig.

Inloop: vanaf 13.30 uur. Aanvang: 14.00 uur. Einde: 17.00 uur.

Programma:

– Bert Paasman spreekt over Du Perron als bloemlezer, toegespitst op De muze van Jan Companjie, het niet-gepubliceerde vervolg en de plannen voor het derde deel. Paasman is emeritus hoogleraar Koloniale en Postkoloniale Cultuur- en Literatuurgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam,

– Alfred Birney belicht Du Perrons plaats in de Indische letterkunde in relatie tot andere Indische schrijvers, zoals Multatuli, Daum en Couperus. Birney is schrijver en essayist. In 2012 verscheen zijn essay De dubieuzen, als vervolg op de bloemlezing Oost-Indische inkt. 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren (1998) en Yournael van Cyberney (2001). Alfred Birney stelt onder meer het gebrek aan kennis van Nederland van de eigen koloniale geschiedenis aan de kaak via voorbeelden uit boeken van vergeten schrijvers uit de koloniale letteren.

– Borrel.

Adres: Prinsessegracht 30, 2514 AP Den Haag
Tel. 070-34 62 700
www.meermanno.nl

Meld u zich s.v.p. voor 15 november aan bij info@edpg.nl ivm de borrelnootjes 😉

Rubber

NostalgieNet zond onlangs de speelfilm Rubber uit, naar de gelijknamige roman van Madelon Székely-Lulofs. De film liep van 00.10 tot 01:20 uur. Ik noem de uitzendtijd opzettelijk. De film duurde 1 uur en 10 minuten, maar was, volgens Wikipedia, in zijn oorspronkelijke vorm niet 70 maar 106 minuten lang. De film was niet bepaald slecht te noemen, maar rond de inhoudelijke kwaliteit zal altijd het voordeel van de twijfel blijven hangen. Misschien zaten in die verloren gegane 36 minuten wel interessante details, al valt daar toch wel aan te twijfelen, gezien een veel te lang uitgesponnen scène van niks in de planterssociëteit, waar wat melig jolijt plaatsvindt.

De bewaarde beelden tonen alleen de vrouw die overspel pleegt, maar niet die van haar man, die hetzelfde doet. Ook de sprekende pop, de Japanse njai Kiku San, ontbreekt. Ik zag enkel een Javaanse huishoudster, die de Hollandse vrouw, een nieuwkomer, zóveel werk uit handen neemt dat ze zich begint te vervelen en een minnaar gaat zoeken. Het stel Indo-muzikanten, waarover ik narrig schrijf in mijn essay De dubieuzen, draaft inderdaad op en wordt later vervangen door een jazzband.

Los van het liefdesmotief en de verveling op de plantage kent de film geen enkele zelfreflexie bij de Hollandse planters op Deli, waar het verhaal lokaal werd geschoten. Nou tref je dat ook niet in de roman aan, wat me nogal spijt. De enige kritiek die Madelon Székely-Lulofs spuit is de cirkel van rubber tappen, het verwerken van rubber in autobanden en de import van auto’s in Indonesië. Wat dat betreft geeft ze het verhaal een mondaine dimensie. Maar meer ook niet. De autochtone bevolking vormt niet meer dan wat stompzinnig behang. Alsof in die tijd al niet naar onafhankelijkheid werd gestreefd door de Indonesiërs…

In De dubieuzen trek ik een vergelijking met Dé-lilah’s roman Hans Tongka’s carrière. Rubber wordt ten onrechte de eerste Nederlandse plantersroman genoemd. Er gapen immers liefst ruim drie decennia tussen Madelon Székely-Lulofs’ Rubber en Dé-lilah’s Hans Tongka’s carrière uit 1898. Misschien was Dé-lilah wat verder gekomen als ze haar roman simpelweg Tabak had genoemd.

Heeft Madelon Székely-Lulofs Dé-lilah’s Hans Tongka’s carrière gekend? De kans bestaat, een foto van haar in haar kamer toont een enorme boekenkast, maar ik betwijfel het. Het boek zou haar ongetwijfeld op het idee hebben gebracht een kritischer kijkje te nemen in het leven van de planters. In Dé-lilah’s Hans Tongka’s carrière bestaat geen liefde, alleen seks en geldzucht. Dé-lilah toont de uitwassen van de beruchte ‘Koelie-ordonnantie’, die planters het recht gaf naar eigen goeddunken hun koelies, een soort betaalde slaven, te berechten, tot aan de galg, zoals in de dagen van Jan Pieterszoon Coen. Deze wet duurde van 1880 – 1941, dus Madelon Székely-Lulofs moet er weet van hebben gehad.

Beide boeken van beide schrijfsters spelen in Deli. Dé-lilah neemt elke maar dan ook elke bevolkingsgroep op de hak. Madelon Székely-Lulofs werd niet graag gelezen in Nederlands-Indië, laat staan Dé-lilah. Een hernieuwde uitgave van Dé-lilah’s Hans Tongka’s carrière, desnoods in een aangepaste spelling, zou onze koloniale letteren alsnog op zijn grondvesten kunnen doen schudden.

Alfred Birney genomineerd voor de Halewijnprijs 2012

Alfred Birney is genomineerd voor de Halewijnprijs 2012. Dit, volgens de brief van de juryvoorzitter, “mede naar aanleiding van zijn laatste werken De dubieuzen en de drie novellen uit de zogenaamde ‘Rivieren-trilogie’”. De Halewijnprijs, literatuurprijs van de stad Roermond, wordt door de stad Roermond jaarlijks uitgereikt aan auteurs die al voorbij hun debuut zijn, maar bij het grote publiek nog niet voldoende bekend.

Op de foto signeert de schrijver een exemplaar van De dubieuzen op de Tong Tong Fair (mei 2012).

alfred-birney-tong-tong-fair-mei-2012
De genomineerden (met vermelding van hun laatste werk) op een rij:

o Alfred Birney – De dubieuzen
o Anjet Daanje – Delle Weel
o Ellen Heijmerinkx – Wij dansen niet
o Stefan Hertmans – De mobilisatie van Arcadia
o Jan van der Mast – De kleine keizer
o Marita de Sterck – Niet zonder liefde
o Peter Terrin – Post Mortem
o Anton Valens – Het boek Ont

De prijs bestaat uit een geldbedrag en een kleinplastiek in brons van de kunstenaar Dick van Wijk. De Halewijnprijs wordt op 24 november uitgereikt.

CD IMC met Alfred Birney, Marion Bloem, Frans Lopulalan & Ernst Jansz

indisch muzikanten collectief Het Indisch Muzikanten Collectief presenteerde naar aanleiding van haar 25-jarig bestaan op de afgelopen Tong Tong Fair een jublileum CD, getiteld Dageraad. Het is een dubbel CD. Eén CD wordt volgespeeld met liedjes en instrumentale nummers, op de andere CD staat mooie achtergrondmuziek met uiteenlopende ingesproken bijdragen van Alfred Birney, Marion Bloem, Yvonne Groeneveld, Ernst Jansz, Frans Lopulalan, Jill Stolk en Edy Seriese. Deze auteurs brachten op de Tong Tong Fair hun ingesproken bijdragen live ten gehore. De CD (studie-versie) is te bestellen via het Indisch Muzikanten Collectief (link verlopen).

De dubieuzen

Alfred Birney De dubieuzen - essay
De dubieuzen – essay

Alfred Birney
De dubieuzen
Essay
Haarlem, Knipscheer Publishers, 2012
Ingenaaid, met flappen, 224 blz
Cover Aafke de Jong
ISBN 978-90-6265-695-0
Prijs: €18,50
Bestellen

Nadat Alfred Birney in 1998 zijn veelbesproken bloemlezing Oost-Indische inkt; 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren had gepubliceerd, dook de schrijver nog dieper in de boeken. Dat resulteerde in Yournael van Cyberney (2001), waarin hij onder meer de maakbaarheid van de literaire canon onder de loep neemt. Nu brengt hij in De dubieuzen (2012) enkele opzienbarende boeken van vergeten schrijvers onder de aandacht. Het multiculturele leven in het voormalige Nederlands-Indië wordt daarin heel anders beschreven dan in boeken van beroemde schrijvers als Couperus en Multatuli. In dit diepgravend maar levendig geschreven essay over onze koloniale literatuur worden opvallende en verrassende parallellen met ons huidige anti-multiculturele klimaat getrokken, waarin racisme, vreemdelingenhaat en religieuze uitingen tegenstellingen uitlokken en leiden tot fel debat.

Radio:

Vrijdag, 17 augustus in VPRO Brandts met Boeken, op Radio 1: 19:00 – 20:00 u!
Uitzending gemist? Luister hier.

De pers:

De stijl van Birney is weldadig polemisch, recht voor zijn raap *****Vrij Nederland

Om te komen tot een postkoloniaal debat is het noodzakelijk dat iemand tegen de gevestigde orde aan schopt. Birney doet dat – en met kracht. – de Volkskrant

Birney’s felle polemiek laat zien dat de canon van de Nederlandse literatuur getuigt van ‘blanke arrogantie’ jegens de Indo. – NRC

Het is heerlijk weer eens een essay te lezen waarbij de schrijver geen blad voor de mond neemt maar keihard zegt en schrijft wat hij vindt. Vooral omdat hij niet alleen de vergeten Indische literatuur maar ook de nog amper gelezen Nederlandse klassiekers tevoorschijn haalt, er het stof vanaf blaast en er nieuw leven aan geeft.. Literatuurplein

Alfred Birney is milder geworden. Maar juist daarom is hij gezaghebbender dan hij ooit geweest is. Indisch Anders

Welkome polemiekLiterair Nederland

Birney is een strijd aan het voeren. Dat levert fascinerende essays op. – Nederlands Dagblad

Volgens Birney is het volslagen gebrek aan kennis van de Hollander van de Indische cultuur en van de koloniale geschiedenis, hinderlijk opvallend. Kortom een verfrissend lezenswaard essay. – NBD Biblion

IMC met Birney, Bloem, Jansz, Lopulalan op Tong Tong Fair

IMC

 Het Indisch Muzikanten Collectief presenteert op de aanstaande Tong Tong Fair een CD met muziek en ingesproken bijdragen van Alfred Birney, Marion Bloem, Yvonne Groeneveld, Ernst Jansz, Frans Lopulalan, Jill Stolk en Edy Seriese. Deze auteurs zullen op de Tong Tong Fair hun ingesproken bijdragen live ten gehore brengen. Op donderdag 24 mei 2012, van 13:30 – 14:10 uur, is er een optreden van het IMC + voordrachten van Alfred Birney, Marion Bloem, Ernst Jansz en Frans Lopulalan.

Lezing Indische Genealogische Vereniging

alfred birney Bronbeek Arnhem Afgelopen zondagmiddag hield ik een lezing voor de Indische Genealogische Vereniging. Plaats van handeling was Bronbeek in Arnhem, een oord dat ik jarenlang angstvallig had vermeden. Ten eerste is Arnhem altijd een spookstad voor me geweest, gezien mijn jeugdervaringen daar in een afschuwelijk tehuis dat de naam Welkom droeg. Ik wijdde er een hoofdstuk aan in Het verloren lied. Verder is het zo, dat Bronbeek de herinneringen conserveert aan de oorlog in Indonesië, waar mijn vader als een idioot heeft huisgehouden. Ik schreef daar onder meer over in De onschuld van een vis.

Gelukkig bevond ik me in goed gezelschap en ook het tijdstip van de lezing – drie uur in de middag – was wel te doen. Werkgroep Indische Letteren bijvoorbeeld houdt er bijeenkomsten die ’s morgens om tien uur beginnen, zodat je om zes uur je bed uit moet. Een dergelijk tropenritme heb ik alleen in Indonesië, niet in Holland.

Ik vertoonde fragmenten uit de film De Birnies, een Indische familie uit Deventer en lichtte toe wat voor invloed die film heeft gehad op mijn rivierentrilogie. In de pauze stond ik even buiten een sigaretje te roken, toen een jongeman op me afkwam. Hij stelde zich voor als de zoon van Alfred Birnie, mijn neef en naamgenoot die quasi model heeft gestaan voor mijn dubbelganger in Rivier de IJssel. Wat bleek? In een andere zaal te Bronbeek werd de verjaardag van een ver familielid van me gevierd. Ik haastte me naar de zaal om er met een van de hoofdrolspelers uit de film kennis te maken. Ik had hem nooit eerder in levenden lijve gezien. Ik vroeg hem, en enkele anderen, of ze zin hadden het tweede deel van mijn lezing bij te wonen. Ze weifelden. En ze kwamen niet.

Jammer. Het was een goede middag, met een aandachtig publiek. Ook de rijsttafel als afsluting was niet slecht. Niet slecht betekent niet: goed. Het betekent dat het ermee doorgaat. Al die sajoers en vlees- en tempegerechten bovenop een bord rijst gekwakt, dat is toch hoogst ordinair?

Presentatie De Dubieuzen van Alfred Birney

alfred birney de dubieuzen aafke de jong glenn pennock

Op vrijdag 20 april wordt in Mondiaal Centrum Haarlem het nieuwe boek De dubieuzen van Alfred Birney gezellig ten doop gehouden.

Presentatie & Receptie

van 20.30 – 22.00 uur
(zaal open 20:00 uur)

Programma

Glenn Pennock speelt gitaar, Alfred Birney wordt geïnterviewd door Peter de Rijk en Aafke de Jong treedt op met een Balinese solodans. Tot slot signeert de schrijver zijn boek. Speciale gast is Marjolein van Asdonck, hoofdredacteur van maandblad Moesson. De toegang is gratis.

Locatie
MCH [Mondiaal Centrum Haarlem]

Lange Herenvest 122
2011 BX Haarlem
023 – 542 3540

U bent allen van harte uitgenodigd hierbij aanwezig te zijn.
Reserveren vooraf is wenselijk, maar niet noodzakelijk voor late beslissers: indeknipscheer@planet.nl

Het boek:

Nadat Alfred Birney in 1998 zijn veelbesproken bloemlezing Oost-Indische inkt; 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren had gepubliceerd, dook de schrijver nog dieper in de boeken. Dat resulteerde in Yournael van Cyberney (2001), waarin hij onder meer de maakbaarheid van de literaire canon onder de loep neemt. Nu brengt hij in De dubieuzen (2012) enkele opzienbarende boeken van vergeten schrijvers onder de aandacht. Het multiculturele leven in het voormalige Nederlands-Indië wordt daarin heel anders beschreven dan in boeken van beroemde schrijvers als Couperus en Multatuli. In dit diepgravend maar levendig geschreven essay over onze koloniale literatuur worden opvallende en verrassende parallellen met ons huidige anti-multiculturele klimaat getrokken, waarin racisme, vreemdelingenhaat en religieuze uitingen tegenstellingen uitlokken en leiden tot fel debat.

Hier is een POSTER in PDF
 

UPDATE

Exclusief en alleen op 20 April, ter gelegenheid van de lancering van Alfred Birney’s boek: De Dubieuzen. Een CD met 3 dubieuze nummers van het multitalent Glenn Pennock:

UITVERKOCHT

glenn pennock

XTRA!

3 dubieuze gitaarnummers van Glenn Pennock voor Alfred Birney’s boek De dubieuzen…

glenn pennock dubieuzen muziek
DOWNLOAD VERLOPEN, SORRY

aafke de jong tijdens presentatie de dubieuzen alfred birney 2012

Shot Aafke de Jong tijdens presentatie

Verwacht

Alfred Birney De dubieuzen - essay
De dubieuzen – essay

Nadat Alfred Birney in 1998 zijn veelbesproken bloemlezing Oost-Indische inkt; 400 jaar Indië in de Nederlandse letteren had gepubliceerd, dook de schrijver nog dieper in de boeken. Dat resulteerde in Yournael van Cyberney (2001), waarin hij onder meer de maakbaarheid van de literaire canon onder de loep neemt. Nu brengt hij in De dubieuzen (2012) enkele opzienbarende boeken van vergeten schrijvers onder de aandacht. Het multiculturele leven in het voormalige Nederlands-Indië wordt daarin heel anders beschreven dan in boeken van beroemde schrijvers als Couperus en Multatuli. In dit diepgravend maar levendig geschreven essay over onze koloniale literatuur worden opvallende en verrassende parallellen met ons huidige anti-multiculturele klimaat getrokken, waarin racisme, vreemdelingenhaat en religieuze uitingen tegenstellingen uitlokken en leiden tot fel debat. Het boek wordt verwacht in april

Internet als vijand van fictie

In het pré-internettijdperk was de leescultuur een oase waarin fictie kon gedijen zonder door non-fictie gebeten te worden. Verzonnen verhalen stonden model voor het leven van de mens. Thema’s herhaalden zich voortdurend. Een boek werd gedragen door de stijl van de schrijver. Non-fictie werd vaak opgediend in de vorm van essays. Thans worden essays met uiterste omzichtigheid uitgegeven. Veel uitgevers wagen zich er niet eens meer aan. Non-fictie heerst. Bekende Nederlanders krabbelen hun ervaringen haastig neer en zien hun boeken aangeprezen worden door ongeletterde presentatoren. Ik heb de opkomst van het weblog hand in hand zien samengaan met de toename van het aantal non-fictie boeken. Een bekende Nederlandse schrijver, Arnon Grunberg, verwees eens in een boek naar een weblog dat werd bijgehouden door een vrouwelijke romanfiguur. Toen zijn lezers erachter kwamen dat het weblog een verzinsel was van de schrijver zelf, voelden ze zich bedrogen. Het weblog was namelijk niet echt, het was fictie. Ik vroeg me af of er wel plaats is voor fictie op het internet. Ik blogde regelmatig onder de categorie van een verzonnen figuur, en ja: soms kreeg ik een mail van iemand die zich in iemand herkende en daar niet bijster vrolijk van werd. Had ik het in een boek gepubliceerd, dan was het om zo te zeggen een ander verhaal geweest. Hetzelfde verhaal, maar dan in papiervorm, in paperbackuitvoering met een omslag. Wezenlijk is er geen verschil. Het is de leeservaring. Die wordt gehinderd als je tegen het licht van een beeldscherm in kijkt.

19-12-2011 2:35:43